ARAKATZEKO LAGUNTZAK:

Edukira joan zuzenean.

Menura joan zuzenean.

Batzar Nagusien agenda.

Batzar Nagusietako ekimenak.



LAGUNTZARAKO MENUAK:


BILATZAILE OROKORRA

Gipuzkoako Batzar Nagusien web-aren bilatzaile orokorra:

Gipuzkoa


ORRI HONEN BIDE-IZENA



ORRIAREN EDUKI NAGUSIA

Biztanleriaren bilakaera

Demografía. Biztanleria

Demografiari buruzko beste atal batzuk.

Euskal Herriko demografiari buruzko datuak oso urriak izan dira XI. mendera arte baina XI. mendetik XIV.erako tarteari buruz datu gehiago daude, hiriak sortzeko prozesuen agiriak idazten zirelako, batez ere. Bi mende hauetan zehar Done Jakue Bideak garrantzia hartu zuen eta Gipuzkoa eta Bizkaiako kostetan hiri berriak sortu ziren: Hondarribia, Getaria, Zarautz, Bilbao, etab. Hala ere, kostako eta Gaztelako hirien arteko merkataritza errazteko beste hiri batzuk sortu ziren Bizkaiko eta Gipuzkoako barneko eskualdeetan: Tolosa, Bergara, Durango, etab.

 

XIV. mendean zehar biztanleen hazkuntza ahuldu egin zen eta hiri askotan biztanle- kopurua jaisten hasi zen. Bestetik, izurriak eta gerrek eragin zuzena izan zuten heriotza-kopurua izugarri handitzeko bai gaisotasunengatik eta gerrengatik; gainera, gerren ondorioz elikagaiak murriztu eta gosez hiltzen zirenak ere asko ziren. XV. mendearen erdialdean Euskal Herriko biztanleen kopurua hazten hasi zen eta hurrengo mendera arte iraun zuen hazkunde-prozesuak.

 

Dena den, hazkundeak bere muga izan zuen XVI. mendearen bukaeran. Izan ere, izurri bubonikoaren ondorioz, biztanle asko hil ziren. Honekin batera, esan behar da egoera ekonomikoa krisian sartu zela eta honek eragina izan zuela Euskal Herriko demografian. Oro har, biztanle-kopurua murrizten hasi zen, kostan izan ezik. Kostan, berriz, hazkundea suspertu egin zen, gizakientzat eta animalientzat artoa landatzen hasi zelako, bereziki. Dena den, kostako hirien egoera ez zen ona, etxe asko erortzear zeuden eta administrazioak ez zuen behar zen laguntza eskaintzeko nahikoa bitartekorik. Honi gehitu behar zaio arrantzaleek geroz eta arazo handiagoak zituztela beren lana egiteko. Beraz, bi irtenbide zituzten kostako biztanleek: batetik, Lapurdiko kaietara joatea eta, bestetik, nekazari-lanak egitea.

 

Garai horretan nekazaritza-arloak aukera berriak sortu zituen, jakiak emateaz gain, jendearentzako lana ere eskaintzen baitzuen. Horren ondorioz, jende asko hasi zen nekazaritza-lanetan.

 

XVII. mendeko demografiaren ezaugarrietako bat biztanleriaren bizi-itxaropenaren luzapena izan zen, izurria asko murriztu baitzen. Beste ezaugarri bat azpimarratu behar da, hots, nekazaritzako lurraldeetan eta hirietan jaiotze-tasak desberdinak zirela, lehenengoan hirietan baino haur gehiago jaiotzen baitziren. Horrela, hiri barneko biztanle-kopurua jaisten hasi zen. Halaber, mende honetan izurrite izugarriak izan ziren; larrienak 1626-32koa eta 1652-55ekoa izan ziren.

 

XVIII. mendean Gipuzkoan biztanle-dentsitatea handia zen; esate baterako, estatuaren batezbestekoa %20,6koa zen eta Gipuzkoakoa, %59,8koa. Heriotza-tasa gainerako euskal lurraldeetakoa baino txikiagoa zen. Haurren heriotza-tasa ere txikia zen, txertoak erabiltzen hasi zirelako bereziki. Hala ere, Bizkaian eta Gipuzkoan biztanleria zahartzen ari zen eta ezkongabeen kopurua handia zen. Bi datu hauen ondorioz, jaiotze-tasa txikia zen oso.

 

1850etik aurrera demografian aldaketa nabarmenak sumatzen hasi ziren. Gipuzkoan hazkunde-tasak altuak baziren ere, ez ziren Bizkaian bezain altuak, industria-garapen indartsuak bultzatuta, eta biztanleak lurralde osoan zehar sakabanatu ziren. Etorkinen etorrera Donostian nabaritu zen, baina Gipuzkoako gainerako eskualdeetan ez zen hauen presentzia sumatu. Dena den, gipuzkoarren bizi-kalitatea ona zen, industrializazioaren ondorio latzak pairatu ez zituztelako.

 

Egungo datuak

 

Gipuzkoan 2005eko populazioa osatzen zuten 688.708 biztanleak, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Gipuzkoako Bazkundeak eskainitako estatistika-informazioaren arabera, Euskal Autonomi Erkidegoko multzoaren %32,2 dira, 1.985,4 km² dituen lurralde batean, osoaren %27,4. Horrenbestez, gutxi gorabehera EAE-ko hiru bizilagunetik bat Gipuzkoan bizi da.

 

Maila demografikaon proportzioa pixka bat handiagoa zen 1900. urtean (%32,6): Mendearen hasieran Gipuzkoako populazioa 196.531 zuzenbidezko biztanlekoa zen, hiru lurralde historikoena, guztira, 602.204 biztanlekoa. Baina, ondorengo hamarkadetan zehar Gipuzkoako historia demografikoak hainbat alderditan Europa mendebaldeko eskualdeekin bat datorren ibilbidea erakusten du, nahiz eta berezko erritmoa duen; bere gorabehera historikoek eragindako erritmo eta kronologia bat -eta espazio-ondorio garrantzitsuak dituena-. Horren ondorioz, mendearen hasieran zegoen zifra 3,4 bider handiagoa da. Bitartean, Arabarena 2,8 bider handiagoa da eta Bizkaiarena 3,7 bider handiagoa.

 

 

ZUZENBIDEZKO POPULAZIOA
  Euskal Autonomia Erkidegoa Araba Bizkaia Gipuzkoa
1900 602.204 98.066 307.607 196.531
1910 672.884 99.399 352.058 221.427
1920 783.125 101.357 421.264 260.504
1930 884.601 105.729 482.603 296.269
1940 948.096 112.503 510.590 325.003
1950 1.039.465 114.139 554.302 371.024
1960 1.358.707 133.742 751.014 473.951
1970 1.867.287 199.777 1.041.461 626.049
1975 2.072.100 237.473 1.154.873 679.754
1981 2.141.809 257.850 1.189.278 694.681
1986 2.136.100 267.728 1.179.150 689.222
1991 2.104.041 272.447 1.155.106 676.488
1996 2.098.055 281.821 1.140.026 676.208
2001 2.082.587 286.387 1.122.637 673.563

 

 

IZATEZKO POPULAZIOA
  Euskal Autonomia Erkidegoa Araba Bizkaia Gipuzkoa
1900 603.596 96.385 311.361 195.850
1910 673.788 97.181 349.923 226.684
1920 766.775 98.668 409.550 258.557
1930 891.710 104.176 485.205 302.329
1940 955.764 112.876 511.135 331.753
1950 1.061.240 118.012 569.188 374.040
1960 1.371.654 138.934 754.383 478.337
1970 1.878.636 204.323 1.043.310 631.003
1975 2.072.430 238.233 1.151.680 682.517
1981 2.134.967 260.580 1.181.401 692.986
1986 2.133.002 275.703 1.168.405 688.894
1991 2.109.009 276.457 1.156.245 676.307
1996 2.107.307 291.615 1.135.657 680.035
2001 2.082.587 286.387 1.122.637 673.563

 

Iturria: EUSTAT. Populazio-erroldak; Biztanleria-erroldak eta Populazio-estatistika

 

Mendearen hasierako Gipuzkoa Espainiako populazioaren %1,05 da eta egun, %1,7, bere maila gorenean.

 

Grafikoa: Euskal Autonomia Erkidegoko eta probintzietako biztanleriaren bilakaera XX. mendean

Grafikoa: Euskal Autonomia Erkidegoko eta probintzietako biztanleriaren bilakaera XX. mendean

 

Laurogeigarren hamarkadan bere gehiengo historikoa lortu ondoren -694.681 1981ean-, Gipuzkoak dezelerazio-prozesu bat bizi du, egonkortasunerako joera duena; edo, zehazkiago, atzeratze demografiko bat bizi du, populazioaren galera efektibo bat hazkuntza natural negatibo baten eta etorrerak gainditzen dituen emigrazio baten ondorioz.

 

 


ORRI-OINA:

Orri honen hasierara joan.